Chùa Giác Lâm, ngôi chùa cổ hơn 300 tuổi của Sài Gòn

Chùa Giác Lâm hay còn gọi là Tổ đình Giác Lâm là ngôi chùa có lịch sử hình thành vào năm 1744. Đây là một trong những ngôi chùa cổ có thâm niên lâu đời nhất ở mảnh đất Sài Gòn.

Chùa Giác Lâm do người Minh Hương tên Lý Thụy Long quyên tiền xây dựng. Chùa nằm trên ngọn đồi cao nên người ta hay gọi là tên Sơn Can. Chùa do đại sư Tịnh Hải sáng lập, và có khoảng thời gian dài không có ai quản lý trụ trì. Chùa sau này được phát triển rực rở nhờ thiền sư Viên Quang. Trải qua nhiều năm thăng trầm lịch sử, chùa vẫn giữ được nét cổ kính, uy nghiêm. Có thể nói chùa Giác Lâm là một di tích thắng cảnh thu hút đông đảo du khách đến tham quan, cầu khấn, tìm hiểu lịch sử.

Chùa Giác Lâm, ngôi chùa cổ hơn 300 tuổi

Lịch sử hình thành chùa Giác Lâm

Chùa được cư sĩ Lý Thuỵ Long, người Minh Hương, quyên tiền xây dựng vào mùa xuân năm Giáp Tý (1744) đời chúa Nguyễn Phúc Khoát. Ban đầu, chùa có tên là Sơn Can, về sau còn được gọi là Cẩm Sơn do toạ lạc trên gò Cẩm Sơn. Có người còn gọi tên Cẩm Đệm vì cư sĩ Thuỵ Long có tên riêng là Cẩm, chuyên nghề đan đệm. Thiền sư Phật Ý – Linh Nhạc cử đệ tử là Viên Quang về trụ trì chùa, đồng thời đổi tên chùa thành Giác Lâm.

Chùa Giác Lâm, ngôi chùa cổ hơn 300 tuổi

Quá trình phát triển chùa Giác Lâm

Dưới thời thiền sư Viên Quang. Chùa trở thành một trung tâm đào tạo về kinh điển, giới luật đầu tiên cho chư tăng ở Gia Định và cả Nam Bộ. Đến 1873, dưới sự trụ trì của Thiền sư Minh Khiêm. Chùa còn là nơi in ấn, sao chép kinh sách, khắc bản gỗ kinh, luật và diễn Nôm một số sách Phật giáo.

Chùa trải qua ba đợt trùng tu lớn, lần đầu Thiền sư Viên Quang cho xây lại chùa vào 1798-1804. Đến năm 1906-1909, Hoà thượng Hồng Hưng với sự giúp sức của Hoà thượng Như Phòng. Họ đã cho tôn tạo lại ngôi chùa lần nữa. Đầu năm 1999, đợt trùng tu chùa lần thứ ba được hoàn thành.

Chùa Giác Lâm, ngôi chùa cổ hơn 300 tuổi

Kiến trúc độc lạ chùa Giác Lâm

Bố cục chia 3 chính điện, giảng đường, nhà trai.

Kiến trúc chùa giác lâm được coi là tiêu biểu cho lối kiến trúc của các chùa Nam Bộ. Chùa có lối kiến trúc hình chữ Tam gồm ba dãy nhà ngang nối liền nhau (không kể các nhà phụ): Chính điện, Giảng đường, Nhà trai (còn gọi là nhà Ông Giám). Tất cả đều được bố cục trên mặt hình chữ nhật.

Cổng Tam Quan

Chùa nguyên thuỷ không có cổng Tam quan (cổng tam quan chỉ mới được xây dựng vào năm 1955). Hai cổng tam quan hiện nay nằm sát đường Lạc Long Quân, xoay mặt về hướng Nam. Hai bên cột trụ Tam quan cũ có chạm khắc câu đối bằng chữ Hán. Cổng giữa (trung quan) của chùa luôn mở (các chùa khác thường đóng) với ý nghĩa ai muốn hướng đạo thì cổng chùa luôn luôn chào đón.

Cổng Nhị Quan

Cổng nhị quan trước chùa được xây dựng vào năm 1945. Với tượng hai con sư tử chầu hầu hai góc cổng, mang dáng dấp văn hoá Ấn Độ. Đầu rắn Naga cách điệu mang yếu tố Phật giáo Khmer. Chân cổng là dạng chân quỳ, hoa văn hình học, chạm nổi… Trên cổng nhị quan còn ghi những hàng chữ Hán cho biết truyền thuyết về Ô quan thái tử đời Đường. Cửa nhị quan với lá chắn bình phong ở giữa và hai cửa hai bên. Không có cổng trổ thẳng vào chính diện mang ý nghĩa theo phong tục kiêng kỵ. Không trổ cửa chính vào thẳng nhà vì cho rằng quỷ thần đi theo đường thẳng.

Kiến trúc trùng thềm điệp ốc

Cấu trúc của chùa là hai nếp nhà tứ trụ bố trí theo kiểu trùng thềm điệp ốc. Mái  chùa với kết cấu gồm 4 vạt và các sống mái đều thẳng. Năm 2007, chùa bắt đầu khởi công xây dựng khu giảng đường và tăng xá. Nằm phía bên phải chùa theo hướng nhìn từ trong ra ngoài. Trước sân chùa có đặt tượng Bồ Tát Quan Thế Âm dưới bóng cây bồ đề. Cây này  do ngài Narada mang từ Srilanka qua trồng vào năm 1953.

Hệ thống 56 cột to hơn một vòng tay ôm

Chính điện được xây dựng với kiểu nhà dân gian truyền thống một gian hai chái, bốn cột chính hay còn gọi là tứ trụ. Bên trong điện khá rộng và sâu, có 56 cột to hơn vòng tay ôm màu nâu sẫm. Cột nào cũng được chạm khắc câu đối, thếp vàng, tỉ mỉ, công phu. Giữa các hàng cột và các cửa võng cũng được thếp vàng, chạm trổ các đề tài trang trí truyền thống như tứ linh, tứ quý, hoa điểu…Trong chánh điện được bày trí theo kiểu “tiên bái Phật, hậu bái Tổ”

Kiến trúc chánh điện

Điện thờ Phật tôn nghiêm, gồm có ba bàn sắp xếp trong cao ngoài thấp dần: Bàn Di Đà, Bàn Hội đồng, Bàn Tam Bảo.

Bàn Di Đà tôn trí tượng Di Đà Tam Tôn (tính theo hàng ngang). Đức Phật A Di Đà lớn ở gian giữa, gian hai bên là Bồ Tát Quán Thế Âm (bên trái) và Bồ Tát Đại Thế Chí (bên phải). Tượng thờ Tam Thế Phật đặt theo hàng dọc.  Thích Ca, hai bên có tượng Ca Diếp, A Nan và Di Lặc. Hai bên toà Cửu Long và tượng Thích Ca Đản sanh có hai vị hộ pháp (bên trái là tượng ông Ác, bên phải là tượng ông Thiện). 

Trên bàn thờ Hội đồng có tượng Phạm Thiên (Ngọc Hoàng), Nam Tào, Bắc Đẩu.

Bàn thờ Tam Bảo (bàn dưới cùng của chánh điện) đặt tượng 5 vị. Ở giữa là Đức Phật Thích Ca, bốn vị bồ tát là Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, Văn Thù Sư Lợi, Đại Hạnh Phổ Hiền. Đây là sự kết hợp giữa hai bộ tượng Di Đà Tam Tôn (A Di Đà, Quán Thế Âm, Đại Thế Chí) và Thích Ca Tam Tôn (Thích Ca, Văn Thù, Phổ Hiền). Bộ tượng 5 vị độc đáo ở chỗ được tạc dưới dạng “thượng kỳ thú” (ngồi trên mình thú). Tay bắt ấn, tay cầm bửu bối, đặt thờ trong tư thế hoằng hoá, thuyết pháp độ chúng sinh.

Hai bên vách  chánh điện đặt thờ bộ tượng Thập bát La Hán, Thập điện Diêm Vương, Địa Tạng, Bồ Đề Đạt Ma, Long Vương, Quan Thánh.

Kiến trúc sau chánh điện

Đằng sau chánh điện là bàn thờ nhà Tổ, thờ các vị hoà thượng đã trụ trì tại chùa đây. Đặt đối diện với bàn thờ Tổ là các bàn thờ: Phật Chuẩn Đề, Phật A Di Đà, và sau cùng là bàn thờ Thập Điện Diêm Vương.

Phía sau gian thờ Tổ là đến khu vực giảng đường với kiểu mái nối đoại với mái chính điện. giảng đường có kết cấu và vật liệu tương tự như chính điện là nơi hội tụ các tăng sỹ từ nhiều nơi đến dự các sự kiện quan trọng trong những dịp lễ của chùa.Ở gian này, trong thời kì kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ được dùng làm cơ sở hậu cần, nuôi chứa cán bộ, làm công tác trinh sát nội thành. Giảng đường được nối với nhà Trai thông qua một sân Thiên Tĩnh có tác dụng lấy ánh sáng cho ngôi chùa. Nhà Trai là nơi học tập của các Tăng sỹ.

Bảo Tháp Xá Lợi 7 tầng

Trước chùa là Bảo Tháp Xá Lợi gồm 7 tầng có hình lục giác. Tháp Xá Lợi Phật được xây dựng từ 1970 theo bản vẽ của kiến trúc sư Vĩnh Hoằng , đến năm 1975 tạm ngưng đến 1993 mới được xây tiếp, hoàn thành  năm 1994 với 7 tầng, hình lục giác, cao 32,7m, diện tích hơn 600 m2, mặt hướng về phía Bắc.

Tầng dưới cùng đặt bàn thờ tượng Di Đà Tam Tôn, các tầng kế tiếp đặt thờ nhiều tượng Phật , Bồ Tát như: đức phật Thích Ca, đức Phật Dược Sư, Bồ Tát Quan Thế Âm, Bồ Tát Chuẩn Đề, Bồ Tát Di Lặc. Tầng thứ 7 trang trí chùm đèn Cửu Long, giữa là tháp Xá lợi Đức Phật Thích Ca. Xá lợi Phật được ngài Narada mang dâng cúng cho giáo hội Phật giáo Lục Hoà Tăng Việt Nam,trụ sở đặt ở chùa, vào 24-6-1953.

Ba khu tháp mộ:

Một khu ở trước chùa chính, gồm 3 tháp mộ. Khu tháp mộ nằm bên phải đường vào chùa mang tên Từ Vân (tên một Hoà thượng có tháp trong khu vực này)  gồm 33 tháp mộ, được xây dựng vào đầu thế kỷ XX. Là khu tháp của các tu sĩ các nơi có nguyện vọng được chôn tại chùa. Khu tháp Tổ là khu tháp chính của chùa, gồm 8 tháp mộ các Thiền sư trụ trì chùa và 3 tháp mộ các hoà thượng ở các chùa khác, được xây dựng vào khoảng đầu thế kỉ XIX và đầu thế kỷ XX. Cạnh đó còn có miếu thờ Linh Sơn Thánh Mẫu.

Chùa Giác Lâm, ngôi chùa cổ hơn 300 tuổi

Hiện vật quý của chùa Giác Lâm

Chùa có 119 pho tượng (trong đó có 113 pho tượng cổ) với nhiều chất liệu khác nhau (gỗ, đồng, xi măng, thạch cao).Các pho tượng cổ nổi tiếng là pho tượng Thích Ca bằng gỗ (tượng cổ nhất ở chùa), toà Cửu Long  và tượng Thích Ca sơ sinh bằng đồng, hai bộ tượng Thập bát La Hán, bộ tượng Ngũ Hiền (đức Phật và bốn vị Bồ tát)…Riêng bộ tượng Thập bát La Hán là minh chứng rõ nét nhất cho quá trình phát triển của Phật giáo ở Nam Bộ, từ chịu sự ảnh hưởng nặng nề của phái Lâm Tế ở Trung Quốc, dần xác lập được một dòng phái mới mang đặc điểm dân tộc và hoàn toàn của người Việt.

Ngoài ra, trong chùa còn lưu giữ nhiều công trình chạm khắc gỗ:

  • Bao lam chạm lộng.
  • Bức hoành phi.
  • Câu đối thếp vàng công phu.
  • Bàn thờ và nhiều pháp khí, đồ thờ cổ…

Điểm đặc sắc trong việc trang trí ngôi chùa vào nửa  đầu thế kỷ XX và còn giữ nguyên vẹn đến nay là chùa đã sử dụng 7454 đĩa kiểu cẩn dọc theo hai mặt tường của Tây đường, tháp Tổ, nóc mái… (30-11-2007, trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam đã xác lập kỷ lục: Chùa giác lâm – ngôi chùa có số lượng đĩa kiểu trang trí nhiều nhất Việt Nam.

Chùa Giác Lâm, ngôi chùa cổ hơn 300 tuổi

Các hoạt động tại chùa Giác Lâm

Vào ngày rằm hằng tháng, đặc biệt là rằm tháng 7, lễ Vu Lan, rằm Tháng Giêng. Chùa có mở lễ hội lớn đón các tăng ni phật tử, khách thập phương hay du khách quốc tế tới hành hương. Họ thăm quan lễ chùa cầu bình an và chiêm ngưỡng nét cổ kính uy nghiêm của chùa.

Ngoài ra, khi du khách đến sớm trước giờ niệm Phật buổi sáng mỗi ngày của tăng ni, phật tử trong chùa có thể có cơ hội tham gia buổi niệm phật cùng các sư nếu có nguyện vọng.

Chùa Giác Lâm, ngôi chùa cổ hơn 300 tuổi

Giá trị xã hội của chùa Giác Lâm

Chùa Giác Lâm là nơi chứa đựng nhiều tư liệu quý báu. Có giá trị về lịch sử, văn hoá, nghệ thuật kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc tôn giáo. Là nơi mang đến sự tự hào về nền văn hoá Phật giáo. Sự tự hào về công trình kiến trúc, những giá trị văn hoá mang lại cho đất nước.

Chùa Giác Lâm nằm ở đâu

Tổ đình Giác Lâm (chùa Giác Lâm) toạ lạc tại số 565 Lạc Long Quân, quận Tân Bình, Tp.Hcm. được Bộ Văn hoá – Thông tin công nhận là di tích lịch sử – văn hoá quốc gia vào năm 1988. Là một trong những ngôi chùa cổ nhất TP.HCM. Đây chính là tổ đình của phái Thiền Lâm Tế tông ở miền Nam Việt Nam.

Chùa Giác Lâm, ngôi chùa cổ hơn 300 tuổi

Phương tiện di chuyển đến chùa Giác Lâm

Để đến với chùa Giác Lâm tham quan, bái Phật hay xin tranh chữ vào buổi sáng. Du khách có thể đi xe buýt hoặc xe cá nhân. Bắt xe đến địa chỉ 565 Lạc Long Quân, quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh. Cổng chùa nằm hơi hụt vào trong so với mặt đường nên du khách cần chú ý để không bỏ lỡ. Vào sâu bên trong cổng Tam quan sẽ có chỗ giữ xe cho bạn chỉ với 5.000 đồng/lượt. 

Lưu ý

Vì chùa là nơi tôn nghiêm nên những khách đến tham quan chùa cần giữ trật tự. Mặc trang phục phù hợp. Mỗi người đến thắp hương các tượng Phật trong sân chùa hãy chỉ thắp một nén hương. Theo như bảng lưu ý được dán trước cổng vào bên trong chùa.

 Tham khảo thêm tại Clip ngắn này các bạn nhé

Ngoài linh thiên ra, tại Sài Gòn còn có các ngôi chùa vừa cầu nguyện vừa sống ảo cực đẹp. Đó chính là Chùa Bửu Long Quận 9 (Phong cách Thái) và Tu Viện Khánh An Quận 12 (Phong Cách Nhật). Hoặc xa hơn các bạn có thể tham khảo thêm chùa Thiên Hưng Quy Nhơn. Hoặc các bạn có thể xem nhanh danh sách du lịch cùng thành phố bên dưới

  1. Du lịch Cần Giờ
  2. Khu du lịch Đại Nam
  3. Khu Du Lịch Suối Mơ Quận 9

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *